دانشکده پرستاری و مامایی | توصیه های تغذیه ای در کم خونی فقر آهن

متن مورد نظر خود را جستجو کنید

ژورنال کلاب موانع فرزندآوری درمیان زنان ایرانی مطالعه کیفی

ژورنال کلاب موانع فرزندآوری درمیان زنان ایرانی مطالعه کیفی چهارشنبه 21 تیرماه 1402برگزار می شود.


ژورنال کلاب موانع فرزندآوری درمیان زنان ایرانی مطالعه کیفی

به همت گروه مامایی و سلامت باروری دانشگاه علوم پزشکی تهران ژورنال کلاب موانع فرزندآوری درمیان زنان ایرانی مطالعه کیفی برگزار می شود:

دبیرعلمی:
دکتر سید طاهره میرمولایی
عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی تهران

سخنران:
اعظم امزاجردی
دانشجوی دکترای تخصصی سلامت باروری دانشگاه علوم پزشکی تهران

تلویزیون اینترنتی دانشگاه علوم پزشکی تهران - پیرامون سلامتی

توصیه های تغذیه ای در کم خونی فقر آهن

دکتر پگاه مطوری‌پور، عضو هیئت علمی دانشکده پرستاری و مامایی دانشگاه علوم پزشکی تهران، با اشاره به اینکه از هر 8 نفر در دنیا یک نفر با کم‌خونی درگیر است، بر ضرورت رویکرد علمی در پیشگیری و درمان این عارضه تأکید کرد.

شیوع و علل (اپیدمیولوژی)

آنمی فقر آهن (Iron-deficiency anemia) شایع‌ترین نوع کم‌خونی در تمام گروه‌های سنی در سراسر جهان است؛ به‌طوری که آمار جهانی نشان می‌دهد تقریباً از هر 8 نفر در دنیا، یک نفر با این مشکل درگیر است. علل بروز این عارضه بر اساس گروه‌های هدف به شرح زیر است:

  • زنان: خون‌ریزی‌های قاعدگی و بارداری‌های بدون مصرف مکمل آهن.
  • مردان: اولین شک در مواجهه با کم‌خونی در مردان، «خون‌ریزی‌های گوارشی» است که می‌تواند ناشی از زخم‌های معده، بیماری‌های التهابی روده (IBD) یا تومورهای گوارشی باشد.
  • کودکان و سالمندان: گروه‌های آسیب‌پذیری هستند که شیوع بالایی در این زمینه دارند.
  • بیماران جراحی گوارش: افرادی که تحت عمل گاسترکتومی (برداشتن بخشی از معده به دلیل تومور)، جراحی‌های لاغری (اسلیو) و جراحی‌های روده قرار گرفته‌اند، به‌دلیل اختلال در جذب آهن، مستعد کم‌خونی هستند.

۲. تظاهرات بالینی و علائم

  • علائم شایع: خستگی زودرس، عدم تحمل فعالیت (Exercise intolerance) و رنگ‌پریدگی.
  • تفاوت در بروز علائم: افرادی که فعالیت بدنی بالایی دارند، زودتر از افراد کم‌تحرک متوجه علائم می‌شوند (مانند تپش قلب، درد قفسه سینه و تنگی نفس با حداقل فعالیت).
  • سرعت پیشرفت: کم‌خونی‌هایی که به‌تدریج ایجاد می‌شوند، علائم کمتری نسبت به افت سریع خون (مانند خون‌ریزی حاد در عرض چند روز) دارند؛ زیرا بدن به‌مرور طی هفته‌ها و ماه‌ها با شرایط سازگار می‌شود.
  • علائم پیشرفته: در مراحل دیررس، نشانه‌هایی مانند «زخم گوشه لب» (Angular cheilitis) و «زبان صاف و قرمز» (Glossitis) مشاهده می‌شود.

۳. تشخیص و آزمایش‌ها

  • آزمایش‌های اصلی شامل CBC (برای بررسی شدت هموگلوبین)، آهن سرم، فریتین و TIBC است.
  • هشدار مهم: هرگز به‌صورت خودسرانه اقدام به مصرف مکمل آهن نکنید. دوز، مدت‌زمان و فرم دارو باید حتماً توسط پزشک تعیین شود؛ چرا که مصرف بیش‌ازحد آهن می‌تواند آسیب‌های جدی به ارگان‌های حیاتی بدن وارد کند.

۴. نکات کلیدی در مصرف مکمل آهن

  • تغییر رنگ مدفوع: سیاه شدن رنگ مدفوع یک عارضه جانبی طبیعی است و نباید با خون‌ریزی گوارشی اشتباه گرفته شود.
  • مدیریت یبوست: آهن اغلب باعث یبوست می‌شود که برای مدیریت آن باید مصرف مایعات، فیبر (خیار، کاهو)، میوه‌های ملین (آلو، انجیر، برگه زردآلو) و روغن زیتون افزایش یابد.
  • زمان مصرف: بهترین زمان برای جذب حداکثری آهن، معده خالی است. اگر فرد تحمل گوارشی ندارد و مجبور است همراه با غذا مصرف کند، باید بداند که میزان جذب تا ۴۰٪ کاهش می‌یابد و احتمالاً نیاز به طولانی‌تر شدن دوره درمان دارد.
  • افزایش جذب: استفاده از ویتامین C (مرکبات، آب‌پرتقال، لیموشیرین) باعث افزایش جذب آهن می‌شود.
  • مهارکننده‌ها: مواد لبنی (ماست، دوغ، شیر) و کافئین (چای، قهوه، نسکافه) مانع جذب آهن می‌شوند. توصیه تخصصی: عادت رایج ایرانی‌ها مبنی بر مصرف گوشت همراه با ماست/دوغ یا نوشیدن چای بلافاصله بعد از غذا اشتباه است و باید حداقل ۲ ساعت فاصله رعایت شود.

۵. منابع غذایی غنی از آهن

برای پیشگیری و درمان، گنجاندن این مواد در رژیم غذایی روزانه بسیار مؤثر است:

  • گوشت قرمز (گوسفندی و گوساله).
  • جگر (باید کاملاً پخته و کبابی شود تا میکروب‌های احتمالی از بین بروند).
  • سبزیجات برگ سبز به‌ویژه اسفناج.
  • حبوبات (عدس، نخود، لوبیا).
  • خشکبار (کشمش، آلو خشک، برگه زردآلو، خرما).

نتیجه‌گیری:

با گنجاندن اصولی حبوبات، گوشت و سبزیجات در وعده‌های غذایی، می‌توان نیاز بدن به آهن را تأمین کرد تا در بسیاری از موارد نیاز به دارو و مداخلات پزشکی برطرف شود.

حسین اکبریان
تهیه کننده:

حسین اکبریان

0 نظر برای این مطلب وجود دارد

ارسال نظر

نظر خود را وارد نمایید:

متن درون تصویر را در جعبه متن زیر وارد نمائید *
تنظیمات پس زمینه
متن مورد نظر خود را جستجو کنید